ކުރު ޖަވާބު: ތައިލެންޑްގެ ދާޚިލީ ވުޒާރާއިން ރައްޔިތުކަމަށް (ނެޗުރަލައިޒޭޝަން) ބޭނުންކުރެވޭ އިންވެސްޓްމަންޓް މިންގަނޑު 10 މިލިއަން ބާތު ން 100 މިލިއަން ބާތަށް (ގާތްގަނޑަކަށް 3 މިލިއަން ޑޮލަރު) އުފުލަން ވިސްނަމުންދެއެވެ. އެއީ އަދި ހުއްދަ ނުދީފައިވާ ހުށަހެޅުމެއްކަމާއި، މިހާރު ހިނގަމުންދަނީ ކުރީގެ ޤަވާއިދުތަކެވެ.
މިއީ ޕާސްޕޯޓް ގަންނަ އަގެއް ނޫން
ގިނަ މީހުން މި ޚަބަރު ކިޔާ ގޮތަކީ '100 މިލިއަން ދީފިނަމަ ތައިލެންޑްގެ ރައްޔިތަކަށް ވެވޭނެ' ކަމަށެވެ. އެއީ ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. ކެރިބިއަންގެ ފަދަ ރައްޔިތުކަން ގަންނަ ޕްރޮގްރާމެއް ތައިލެންޑްގައި ނެތްކަމަށާއި، ކުރިން ވެސް ނެތްކަމަށް ބުނެވެ. އިންވެސްޓްމަންޓަކީ ނެޗުރަލައިޒޭޝަންގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ޕޮއިންޓް ލިބޭ ބައެކެވެ. ދާއިމީ އިޤާމަތް (PR)، ތައިލެންޑް ބަހުން އިންޓަވިއު، އަދި އަހަރުތަކެއްގެ އިޤާމަތް ބަދަލެއް ނުކުރެއެވެ. ޢަދަދު އުފުލުމުން ނުވަތަ ކުރިން ހުރި ދޫރަ ހަނިވެގެންދެއެވެ، އައު ދޫރައެއް ނުހުޅުވެއެވެ.
ހުށަހެޅުމުގެ އިތުރު ބައިތައް
- 18 ނޮވެމްބަރު 2026 ގައި މި ހުށަހެޅުން ފާޅުވި ކަމާއި، އޮފިޝަލުންނަށް ޝަރުޠު ތައްޔާރުކުރުމަށް 7 ދުވަސް ދެވުނެވެ.
- ނެޗުރަލައިޒްކޮށްފައި ދެވަނަ ޕާސްޕޯޓް ބަހައްޓާ މީހުން ވަކިން ބެލޭނެއެވެ. ދެވަނަ ޕާސްޕޯޓް ހުރުމަކީ ތައިލެންޑް ރައްޔިތުކަން ބާތިލުކުރުމުގެ ސަބަބެއް ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ.
- ތައިލެންޑްގެ މީހުންގެ ނަމުގައި ބިމާއި ވިޔަފާރި ބަހައްޓާ ނޮމިނީ ގޮތްތަކާއި، 17,000 އަށްވުރެ ގިނަ ފައުންޑޭޝަނުތައް ބެލުމާއި، ސިވިލް ރަޖިސްޓްރީގެ ހުސްތަންތަން ބަންދުކުރުމާއި ހިމެނެއެވެ.
- ބިމަކީ ޢާންމުކޮށް ރައްޔިތުންނަށް ފިޔަވައި ވެރިކަން ނުކުރެވޭ ތަނެކެވެ. ބިދޭސީއަކަށް ކޮންޑޯއެއްގެ 49% ބިދޭސީ ކޯޓާގެ ތެރޭގައި އެޕާޓްމަންޓެއް ލިބެވިދާނެއެވެ.
ދިހަ ގުނަ އުފުލަން އެދެނީ ކީއްވެގެން؟
އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ބިމެވެ. ބިދޭސީއަކަށް ބިމުގެ ވެރިކަން ނުލިބެއެވެ. ތައިލެންޑް ޕާސްޕޯޓްއިން އެ ދޫރަ ހުޅުވާލައެވެ. އެހެންކަމުން ނެޗުރަލައިޒޭޝަންއަކީ ވޯޓުލުމަށް ނުވަތަ ވިސާ އައު ނުކުރުމަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ނޫން، އަމިއްލަ ގެދޮރުގެ ދަށުގެ ބިމުގެ ވެރިކަމަށް ޤާނޫނީ މަގެއްގެ ގޮތުން ވެސް ފެނިފައިވެއެވެ.
ރައްޔިތުކަމަށް ދާ މަގު ދިގެވެ. ފުރަތަމަ PR ބޭނުންވެއެވެ. PR ގެ ކޯޓާއަކީ އަހަރަކު ކޮންމެ ގައުމަކުން 100 މީހުން ކަމަށްވާތީ އެތައް ޤައުމެއްގެ މީހުންނަށް ހުއްދަ ލިބޭ ޢަދަދު ޙަޤީޤަތުގައި ހަނިވެއެވެ. އޭގެ ފަހުން އަހަރުތަކެއް ދިރިއުޅެ، ތައިލެންޑް ބަހުން އިންޓަވިއު ފާސްކޮށް، އާމްދަނީ، ޓެކްސް، ދިރިއުޅުނު މުއްދަތު، އިޤްތިސާދަށް ކުރި ޙިއްސާ ފަދަ ޝަރުތުތަކުން ޕޮއިންޓް ހޯދަން ޖެހެއެވެ. 10 މިލިއަން ބާތު އިންވެސްޓްމަންޓަކުން ލިބެނީ ޕޮއިންޓްތަކެވެ، އެއަށްވުރެ ގިނަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
ބިމުގެ ޤާނޫނާއި ޑިއުއަލް ސިޓިޒަންޝިޕް
ބިމުގެ ޤާނޫނުގެ 96 bis މާއްދާއިން 40 މިލިއަން ބާތު ވެސް ނުދަށްވާ ގޮތަކަށް އިންވެސްޓްކުރި ބިދޭސީއަކަށް، ވަޒީރުގެ ހުއްދައާއެކު، ރަށެއްގެ ގެއަކަށް 1 ރައި (1,600 ސްކުއަރ މީޓަރު) ބިން ލިބެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެފަދަ ހުއްދަ ކިތުމެއް ލިބެނީ މަދުކޮށެވެ. ގިނަ މީހުން 30 އަހަރުގެ ލީޒަށް ނުވަތަ ތައިލެންޑްގެ ކުންފުނިއެއްގެ ނަމުގައި ބިން ރަޖިސްޓްރީކުރުމަށް ދެއެވެ. ފަހު ގޮތަކީ މިހާރު ބެލުމުގެ ދަށަށް އައި ގޮތެވެ.
1965 ވަނަ އަހަރުގެ ނޭޝަނަލިޓީ އެކްޓުން ދެ ޕާސްޕޯޓް ޖެހުމުން ބިދޭސީ ކަމުގައި ދެ ޕާސްޕޯޓް ލިބިގެން އުފަންވި މީހުން މަނާ ނުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ނެޗުރަލައިޒްވި މީހުންނަށް ކުރީގެ ރައްޔިތުކަން ބޭނުންކުރުން ހިމެނޭ ގޮތުން ބާތިލުކުރުމުގެ ވަކި ސަބަބުތަކެއް ޤާނޫނުގައި ވެއެވެ. މިއީ ކުރިން ވެސް މަދުން ހިނގި ގޮތެކެވެ. މިހާރު ވުޒާރާއިން މިއީ ނިޒާމީ ގޮތުން ބަލާފާނެހެން ފެނެއެވެ. ބެލުން ހިނގާނެ ގޮތް އަދި ނޭނގެއެވެ، އަދި ދެ ޕާސްޕޯޓް ހުރި މީހުންނަށް އެއީ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލެވެ.
ފައުންޑޭޝަންތައް ލިސްޓަށް އެރީ ކުންފުނިތަކުގެ ފަދަ ސަބަބަކާއި ގުޅިގެން ކަމަށް ފެންނަނީއެވެ. ފައުންޑޭޝަނަކަށް މުދަލުގެ ވެރިކަން ކުރެވޭތީ ފައިސާއާއި ބިމުގެ ފަހަތުގައި ހަމަ ހަޤީޤަތުގައި ވެރިކަންކުރާ މީހަކު ދެނެގަތުމަކީ ދަތިކަމެކެވެ. 17,000 ޖަމްޢިއްޔާ އަވަހަށް ބެލޭނެ ނޫންކަމުން މި ބައި ދިގު ދުވަސްތަކެއް ނަގައިދާނެއެވެ.
އަދި ހުޅުވިފައި ހުރި ސުވާލު
އޮފިޝަލުން އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ބާވަތް (ނުވަތަ ނުވަތަ ޙިއްސާ، ބޮންޑު) ކޮބައިކަން ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ. މިހާތަނަށް މި ގޮތުން ރައްޔިތުކަން ހޯދި މީހުންގެ ޢަދަދު ނުވަތަ މިހާރުގެ 10 މިލިއަން ބާތުގެ ޤާނޫނީ އަސާސް ވެސް ނުދެއެވެ. ބުނެވޭ މަޤްޞަދަކީ އެއްގޮތަކަށް ބާޠިލު ރަޖިސްޓްރޭޝަނާއި ބާޠިލް ނޭޝަނަލިޓީ ޤަވާއިދުތަކާއި ހެދޭ ގޯސް ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމެވެ.
ކޮންޑޯ ގަންނަ ބޭފުޅުންނަށް
ކޮންޑޯއެއްގެ 49% ބިދޭސީ ކޯޓާގެ ތެރޭގައި އެޕާޓްމަންޓެއް ގަނެފައިވާ ނުވަތަ ގަންނާނެ މީހަކަށް މި ޚަބަރުން ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. ތައިލެންޑް ޕްރޮޕަޓީއިން ފުކެޓްގެ ބަލާފައިވާ ކޮންޑޯތަކާއި ބެހޭ ގޮތުން ލަފާ ދެވޭނެއެވެ.
މިހާރު ކުރަންވީ ކަންތައްތައް
- ރައްޔިތުކަމުގެ ރޭވުމެއް 10 އިން 30 މިލިއަން ބާތުގެ ދެމެދުގެ އިންވެސްޓްމަންޓެއް މައްޗަށް ބިނާވެފައި ނަމަ، ވުޒާރާއިން ފަހުގެ ޤަވާއިދު ހުއްދަ ނުދެނީ ހިނދަކު އައު ފައިސާ ނުލާށެވެ.
- ތައިލެންޑްގެ ކުންފުނިއެއްގެ ނަމުގައި ބިން ހުރި ނަމަ، އައު ޤަވާއިދުތަކަށް ނުލާ ނޫން ހަމަ މިހާރު ޤާނޫނީ ބެލުމެއް ކުރުވާށެވެ.
- ފޮރިން ކޯޓާގެ ދަށުން އެޕާޓްމަންޓެއް ހުރި ނަމަ، މި ޚަބަރުން ބުރަވެގެނެއް ނުދެއެވެ.
ފުށުލުން: ކައުސޮޑް އިނގިލޭސި