ކަރޯންގައި ފެންގަނޑުވުމަށް އެންމެ ރަނގަޅީ ނޮވެމްބަރ އިން އޭޕްރީލް ހަމައަށެވެ. އެ މަސްމަހު ކަނޑު މަޑުމަޑުން ހުންނާތީ ގިނަ ފަހަރަށް ގޮނޑުދަނޑީގެ ކައިރީގައި ފެންދެކެވެނީ 5-10 މީޓަރަށް، ރަނގަޅު ދުވަސްތަކުގައި 15-20 މީޓަރަށެވެ. މޭ އިން އޮކްޓޯބަރ ހަމައަށް ދެކުނުއުތުރު-ހުޅަނގު މޮންސޫނުގެ ސަބަބުން ރާޅުތައް 2-3 މީޓަރަށް އުސްވެ، ރަތް ދިދަ ހަފްތާތަކަކަށް ޖެހިގެން އުފުލިފައި އޮވެދާނެއެވެ.
ދިވެހި ފަރާތްތަކުން ކަނޑަށް ވަރަށް ގާތް ބަޔަކު ކަމުގައި ވިޔަސް، ކަރޯންގެ ކަނޑު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލަގޫނެއް ފަދައިން ސަލާމަތީ ނޫނެވެ. ހުޅަނގަށް ހުޅުވިފައިވާ ބޭކަށި ކަނޑެކެވެ.
ކަރޯން ބީޗަކީ ކޮންކަހަލަ ބީޗެއް ހެއްޔެވެ؟
ބީޗަކީ ހުޅަނގަށް ހުޅުވިފައިވާ، ގާތްގަނޑަކަށް 1.4 ކިލޯމީޓަރު ދިގުމިނެއް ހުރި ވަޅެކެވެ. ފަހަތުގައި ޑިއުންތަކާއި ކެސުއަރީނާ ގަސްތަކާއި ފަތްގަސްތައް ހުއްޓެވެ. ހުޅަނގަށް ހުޅުވިފައިވާތީ މޮންސޫނުން ގެނެސްދޭ ހުރިހާ އެއްޗެއް ހުރަސްކުރާނެ އެއްޗެއް ނެތި ސީދާ ބީޗަށް ޖެހެއެވެ. އެހެން ސޯސްތަކުން ހުރިހާ ދިގުމިން 3+ ކިލޯމީޓަރު ކަމަށް ބުނެއެވެ. އެހެންކަމުން ފުކެޓްގެ ދެކުނުހުޅަނގު ފަރާތުގެ އެންމެ ދިގު ބީޗްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ބީޗެކެވެ.
ގޮނޑުދަނޑިއަކީ ހުދު ކްވާޓްޒް ވެލިގަނޑެވެ. ފިޔަވަޅު އަޅާއިރު ސަކުލާ ގޮތަކަށް އަޑުއިވޭތީ 'ލަވަ ކިޔާ ވެލި' ކަމަށް ކިޔެއެވެ. ވަރަށް ހޫނުނުވި ނަމަވެސް ގެނުވާ ހުރިހާ އެއްޗަކަށް ވެސް ވެލި ވަދެއެވެ.
މަހުން މަހަށް ކަނޑުގެ ހާލަތު
- ނޮވެމްބަރ އިން އޭޕްރީލް: ކަނޑު ފަޅުވެފައި ނުވަތަ ސަމާލު ރާޅުތަކެވެ. ކައިރީގައި ފެންދެކެވުން 5-10 މީޓަރު (ރަނގަޅު ދުވަސްތަކުގައި 15-20 މީޓަރު). ލައިފްގާޑް ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި ފެންގަނޑުވުން އެކަށީގެންވެއެވެ.
- މޭ އިން ޖޫން: ސްވެލް އުފެދި ފެން ރޮހެއެވެ. ދިދައިން ހުއްދަ ދީފިނަމަ ބާއްވާށެވެ.
- ޖުލައި އިން އޮގަސްޓް: 1-2 މީޓަރު ރާޅުތަކާއި ފެންގޮނޑުގައި ގަދަ ޝޯރ ބްރޭކެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ފެންގަނޑުވުން މަނާކުރެވެއެވެ.
- ސެޕްޓެމްބަރ އިން އޮކްޓޯބަރ: ބޮޑު ސްވެލް، 2-3 މީޓަރު ހަމައަށް އުސްވެއެވެ. ގިނައިން މަނާކުރެވެއެވެ.
އެންމެ ހަމަޖެހިފައިވާ ކަނޑަކީ ޑިސެމްބަރ އިން އޭޕްރީލް އެވެ. ކަނޑަށް ނުވަތަ ސްނޯކަލިންގަށް އަންނަނަމަ 'ޒިމިސްތާނު' އަށް ނޫން، މި މަސްމަހަށް ރޭވުން ރަނގަޅެވެ. މޭ އާއި އޮކްޓޯބަރަކީ ބަދަލުވާ މަސްމަހެވެ. އެއް ހަފްތާ ފުރިހަމަ ހަމަޖެހުމެއް ލިބި، ދެން ތިން ދުވަހު އެއްވެސް މީހަކަށް ކަނޑަށް ނުވަދެވޭނެ ޙާލަތަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ.
ދިދަ ނިޒާމާއި މީހުން އެކަމަށް އަޅާނުލާ ސަބަބު
- ރަތް: ފެންގަނޑުވުން މަނާ، ބިރުވެރި ރާޅުތަކާއި ކަރަންޓް.
- ރީނދޫ ކަޅު (ޔެލޯ): ސަމާލުވުން.
- ރީނދޫ ރީނގަޅު (ގްރީން): ލައިފްގާޑް ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި ފެންގަނޑުވެވޭނެ.
- ރަތް-ޔެލޯ ދެ ދިދަ: ލައިފްގާޑަށް ފެން ފެންނާނެ ސަރަހައްދު.
ކަރޯންގެ މައްސަލައަކީ ދިދަ ނެތުމެއް ނޫނެވެ. ގޮނޑުދަނޑިން ބަލާއިރު މޮންސޫނުގެ ކަނޑު މަކަރުވެރި ގޮތަކަށް ހަމަޖެހިފައި ފެނެއެވެ. ދިގު ވަޅަކަށް ބަނދުން ޖެހިގެން ހެނދުނު ފެންދެވެދެއެވެ. މީހުން ކަކުލާ ހަމައަށް ވަދެ އެކަމާ ސަލާމަތްކަމުގައި ހަދައެވެ. އަދި ރާޅު ބޮޑު ގޮތަކަށް ކުރިން ނުލައި ސީދާ ތިރިއަށް ޖެހޭ ޝޯރ ބްރޭކުން ބޯކޮޅާއި ކަރުގައި ގެއްލުން ލައެވެ. ފެންގަނޑުނުވެ ވެސް މިގޮތަށް ޒަޚަމްވާ މީހުން ވެއެވެ.
އަދި މޮންސޫނުގައި ލައިފްގާޑުން ކުޑަވެއެވެ. އެހެންކަމަކު ފެން އެންމެ ބިރުވެރިވަނީ އެ ދުވަސްވަރުގައެވެ. ލައިފްގާޑު ނެތް ރަތް ދިދައަކީ 'މީހަކު ނެތް، ރަނގަޅު ވާނެ' ކަމަށް ނުވެއެވެ. އެއީ ތިބާ ބޭރުކުރާނެ މީހަކު ނެތް ކަމެވެ.
ބިރުވެރި ކަރަންޓް ހުންނަ ތަންތަން
ބީޗް ދިގުވެފައި މޮންސޫނުގައި ރިޕް ކަރަންޓް އުފެދެނީ އެއް ތަނެއްގައި ނޫން، ކޮށްޓަށެވެ. ދެ ސަރަހައްދެއް ތަކުރާރަށް ގޯސްވެއެވެ:
- އުތުރު ބަޔަށް، ޕަޓޮންގެ ދިމާއަށް ހުންނަ ހިލަ ހެޑްލޭންޑް ކައިރީގައި، ރިޕް ކަރަންޓް އެންމެ ގިނައިން ރިޕޯޓްކުރެވެއެވެ.
- ދެކުނު ކަނޑު، ކަޓާގެ ސަރަހައްދާ ގާތުގައި، ބާރު ރިޓާން ފްލޯ ފެންގަނޑުވާ މީހުން ކުރިއަށް ދަމައެވެ.
އެނދުމަށް ލައިފްގާޑުން ތިބޭ މެދު ބައި ރަނގަޅެވެ. ކައިރީގައި ސެންޑްބާ އެއް ހުރެ، އޭގެ ތެރެއަށް ފެން ކުޑަ އަދި ހަމަޖެހިފައި ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ހައި ސީޒަނުގައި ކުޑަކުދިންނާއެކު އާއިލާތަކަށް މެދު ބައި ލަފާކުރެވެއެވެ.
އެކަމަކު ސެންޑްބާ އަށް އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނެތޭ ނުކިޔާށެވެ. އެ ބާގެ ބޭރުގައި ފުންމަތިވެ، ކްރެސްޓް މަތީގައި ފައިބާފައި ދިޔަ ފެން ކަނޑަށް ރުޖޫއަވަނީ އެއް ނުވަތަ ދެ ޗެނަލަކުންނެވެ. ޖަނަވަރީ މަހު ބާގެ ތެރެ ކުޑަ ފެން ކުޅޭ ތަނެއް ފަދަ، އެކަމަކު އޮގަސްޓްގައި އެ ބާ ވަނީ ކަރަންޓް ހެދޭ ތަނަކަށެވެ. ކަކުލާ ގައިން ވަދެ، ދަނޑިއަށް ދަމައި، ދެން ކަނޑަށް ދަމައެވެ.
އަހަރު ދުވަހުގެ ހުރިހާ ދުވަހަކު މި ގަވާއިދު ހަމަ ހަމައެވެ: ރަތް-ޔެލޯ ދިދަތަކުގެ ދެމެދުގައި ބާއްވާށެވެ. ޝައްކެއްވެސް ވިނަމަ ނުވަދެ ތިބޭށެވެ.
މޭ އިން އޮކްޓޯބަރ ހަމައަށް ކަރޯންގައި ކޮންކަމެއް ކުރަންވީ؟
ސީދާ ދައްކާނަމަ: ޖުލައިގައި ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ފުކެޓަށް އަންނަނަމަ އަދި ފެންގަނޑުވުމަކީ ބޮޑު ކަމެއްނަމަ، ކަރޯނަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ޚިޔާރެއް ނޫނެވެ. ސްވިމިންގ ޕޫލެއް ހުރި ތަނެއް ބުކް ކޮށް، ބީޗް ތެރެއިން ހިނގާ ތަނެއް ގޮތަށް ބަލާށެވެ. ލޯ ސީޒަނުގައި ހޮޓަލްތަކުން 40-60% ޑިސްކައުންޓް ދެއެވެ. އެހެންކަމުން ޕޫލް ހުރި ތަނަކަށް ހިނގާ ޚަރަދު ހީވާ ވަރަށް ވުރެ ކުޑަވެދާނެއެވެ.
މޮންސޫނުގައި ބީޗް ނުގެއްލެއެވެ. ބައެއް ތަންތަނުގައި ރަނގަޅުވެސް ވެއެވެ: ރޮޅުޖެހޭ ދިގު ރޭޅެއް، ވީކްޑޭގައި ފޮރުވިފައި ހުރި ވެލި، ބޮޑު ބައެއް ނެތް އޭނަމަށް ހިނދު ޖެހުން، ކޮށްޓު ދަނޑުގައި ހުޅުވިފައި ހުރި ކެފޭތައް. އެއް ބަޔަކު ތޫފާނު ބަލާކަށް ހާއްސަކޮށް ގެންނަވެއެވެ.
އެއް އިސްތިސްނާއަކީ ސާފިންގެވެ. ސާފް ބޯޑަށް އެންމެ ރަނގަޅީ މޮންސޫނެވެ. އެހެންކަމުން ސާފަރުންނަށް ޒިމިސްތާނު ހަމަޖެހުން ދަތުރެއް ނުގެންދަންވާނެއެވެ.
ހައި ސީޒަނުގައި ޤާތް ބުކް ކުރަންވީ ކޮންއިރެއް؟
ހައި ސީޒަނުގެ އަގުތައް ލޯ ސީޒަނަށް ވުރެ ގާތްގަނޑަކަށް 20-40% މަތިވެއެވެ. ޑިސެމްބަރ އާއި ޖަނަވަރީ މަހުގައި ކަރޯނުގެ ހޮޓަލްތައް ގާތްގަނޑަކަށް ފުރިފައި ހުންނާނެއެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 60 ދުވަސް ކުރިން ބުކް ކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެވެ. ނިއު އިޔަރ ދުވަސްތަކަށް ނޮވެމްބަރުގައި ހޯދާލުމަކީ އަދި ލަސްވެއްޖެ ކަމެކެވެ.
މިތަނުގައި ޒިމިސްތާނު ހޭދަކޮށް ސަރަހައްދު ބަލަން ބޭނުންނަމަ، ލައިފްގާޑް ސަރަހައްދާ ކައިރީ ބީޗްގެ މެދު ބައިގައި ދެ ހަފްތާއަށް ހޮޓަލެއް ބުކް ކޮށް، އެތަނުން ދިގުމިނުގެ ކުއްޔަށް ދޭ ތަންތަން ބަލާލުން ފަސޭހަ ވެއެވެ. ކަރޯނުގެ އުތުރު ބައި ހަމަޖެހިފައިވާ އަދި ރެސްޓޯރަންޓްތަކުން ދުރު، ދެކުނު ބައި ކަޓާއާއި ރޭގަނޑުގެ ޒަމާނާ ގާތް ތަނެވެ.
އެއް އާންމު ވާހަކައަކީ: ކަނޑު ފެންނަ ފޮޓޯއަކުން އެޕާޓްމަންޓެއް ހޮވައި، ދެން ބީޗަށް ދާ ގޮތަކީ ފުޓްޕާތެއް ނެތް މަގެއްގެ ތެރެއިން ކަމަށް ދެނެގަތުން. ކަރޯނުގެ ތަރައްގީ ކޮށްޓު މަގާ ދިމާއަށް ދިގުވެ، 'ދެވަނަ ސަފް' އިމާރާތެއް ފަރުބަތުގެ ފަރާތުގައި ހުރި ވިއު ސްޓައިލް ތަނަށް ވުރެ ކަނޑާ ގާތްވެދާނެއެވެ.
ގަންނާ މީހުންނަށް މުހިއްމު ކަމެއް: ކަރޯން ފަދަ ހުޅަނގު ކޯސްޓް ބީޗްތަކުން އަހަރެއްގެ ގާތްގަނޑަކަށް ހަ މަސްދުވަހު ބީޗް ރޫޓީން ލިބެއެވެ. އެހެންކަމުން ދިރިއުޅެން ތަނެއް ހޮވާއިރު ވެލިއާއި ވިއުއާ އެއްވަރަށް މޫސުމް ވެސް މުހިއްމެވެ. އެތަނުގެ ޕްރޮޕަޓީ ބެލުމަށް ތައިލެންޑް ޕްރޮޕަޓީގެ ޓީމަށް ގުޅާލިދާނެއެވެ.
ސަރުކާރު: އެވަރްޕްރައިމް ކޮންޑޯ (ކަރޯން އަދި ޕަޓޮން ބީޗް ގައިޑް)