ކުރުކޮށް ޖަވާބު
ތެޔޮގެ އަގު ދުވަހަކުން ދުވަހަށް މައްޗަށް ދަށަށް ދިއުމުން ފުކެޓްގެ އާ ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ އަގު ބަދަލެއް ނުވާނެ. އެ އަގަށް އަސަރުކުރަނީ ބެރަލެއްގެ އަގު 100 USD އިން މަތީގައި ކިތަންމެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިހުރިތޯއެވެ. 22 ސެޕްޓެމްބަރު 2026 ގައި ބްރެންޓް ވިޔަފާރި ނިމުނީ ބެރަލަކުގެ އަގު ގާތްގަނޑަކަށް 101,04 USD ގައެވެ. އެއީ ދުވާލު ރަނގަޅަށް ދަށްވުމަށްފަހުއެވެ.
ދުވަހުގެ ބަދަލަކަށްވުރެ ގިނަ ސާކުގެ އެވްރެޖްއަށް އަގު ދަނީ
ބިނާކުރުމުގެ ޚަރަދު ބަދަލުވަނީ ގިނަ ސާކުތަކުގެ ތެރޭގެ އެވްރެޖް ހިނގާ ހަމައަށެވެ. ޑިވެލޮޕަރުން މުދާ ގަންނަނީ ބެޗްކޮށް، ކޮންޓްރެކްޓަރުންނާ ސޮއިކުރަނީ މަސްމަސް ކުރިން، އެހެންކަމުން އެއް ދުވަހުގެ ބަދަލު ބަޖެޓަށް ނުފޯރެއެވެ.
ނަމަވެސް ބެރަލެއްގެ އަގު 100 USD އިން މަތީގައި ސީޒަނުން ސީޒަނަށް ހުރިނަމަ ސިމެންތި، ފުރޮޅު، ޖަމާ ޕްލާސްޓިކްގެ ސަޕްލައިޔަރުން އެމީހުންގެ އަގުތައް އަލުން ކަނޑައަޅައެވެ. އެ ބަދަލުތައް ފޯރާލައިގެން ފަހުން އާ ފޭސްތަކުގެ އަގަށް ވަދެއެވެ.
ތައިލެންޑަށް މި ކަމުގެ އަސަރު ބޮޑުވަނީ ތެޔޮ އިމްޕޯޓްކުރާތީއެވެ. ކުރޫޑް ތެޔޮގެ ބޮޑު ބަޔަކާއި LPG ބޭނުންވާ މިންގަނޑުގެ ބޮޑު ބައެއް ބޭރުން ގެނެސްގެންނެވެ. ކުރޫޑް ތެޔޮގެ ގާތްގަނޑަކަށް 68% އަންނަނީ ޕާސިއަން ގަލްފް ޤައުމުތަކުންނެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި އުނދަގުލެއް ހިނގައިފިނަމަ، އެމީހުންގެ ތެޔޮ ނެރޭ ޤައުމުތަކަށްވުރެ ތައިލެންޑުގެ އެތެރެ އަގުތަކަށް އަސަރު ބޮޑުވެއެވެ.
ތެޔޮ ބަޖެޓަށް ވަންނަ ބައިތައް
ހުރިހާ ޚަރަދެއްގައި އެއްވަރަކަށް އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ. މައިގަނޑު ބައިތަކީ:
- މުދާ ހެދުން: ސިމެންތި، ފުރޮޅު (ރިބާ)، ޝީޝާ، އިންސިއުލޭޝަން އަދި ޕްލާސްޓިކް (ޕައިޕު، ޕްރޮފައިލް، ކޭބަލް) ގިނަ ބާރެއް ބޭނުންކުރާއިރު، ބައެއް ތެޔޮ ކެމިކަލް ކެޔޮތަކުން ހަދައެވެ.
- ޖަޒީރާއަށް ގެނައުން: ފުކެޓަށް މުދާގެ ބޮޑު ބައެއް އަންނަނީ މެއިންލޭންޑުން ޓްރަކުން، ކޮންމެ ފޯރުކޮށްދިނުމެއްގައިވެސް ޑީސަލްގެ އަގު ހިމެނެއެވެ. ބޭރުން އަންނަ ފިނިޝިންގާއި އިންޖިނިއަރިން ސާމާނަށް ކަނޑުގެ ފްރޭޓްވެސް އިތުރެވެއެވެ.
- ސައިޓުގައި މެޝިނަރީ: ކްރޭން، ކޮންކްރީޓް ޕަމްޕް، ޖެނެރޭޓަރ އަދި ސްޕެޝަލް މެޝިނުތަކުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ތެޔޮ ބޭނުންކުރެއެވެ.
- ކަރަންޓް: ޓެރިފްގައި ހިމެނޭ Ft ސަރޗާޖް ރެގިއުލޭޓަރު އަހަރެއްގެ ތެރޭ ގިނަ ފަހަރު ބަލައި، އެތައް މަހެއްގެ ލޭގަކާއެކު ތެޔޮ އަގުގެ ފަހަތުން ދެއެވެ.
ބިމުގެ އަގާއި ޕްރޮޖެކްޓް ޑިޒައިންގެ ޚަރަދަށް ތެޔޮއިން ކޮންމެ އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ވިއްކާ ސްޕޭހަކަށް ބޮޑަށް ކޮންކްރީޓާއި ލޮނުފުރޮޅު ގިނަ ވިލާތަކާއި ފެސިލިޓީ ގިނަ ތިރީ ބުރީގެ ކޮމްޕްލެކްސްތަކުގައި ތެޔޮއާ ގުޅޭ ޚަރަދުގެ ބައި ބޮޑެވެ.
ސްޓެޓިސްޓިކްސް ދައްކާ ކަންތައް
މިހާރުގެ ތެޔޮ އަގަށް ދާންދެން ކުރިން ވެސް ތައިލެންޑުގައި ޚަރަދު ބޮޑުވަމުން ދިޔައެވެ. ޑިސެމްބަރު 2024 ގައި ބިލްޑިންގ މެޓީރިއަލް އިންޑެކްސް 108,7 ޕޮއިންޓްގެ 44 މަހުގެ އެންމެ މަތީ ތަންކޮޅަށް ދިޔައެވެ، އެއީ ކުރީ މަހަށްވުރެ 3,2% އިތުރުވުމެވެ. ސިމެންތި 4,8%، ފުރޮޅު ރިބާ 6,1%، އިންސިއުލޭޝަން 3,7% އިތުރުވިއެވެ. ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ބުނެފައިވަނީ މެދުއިރުމަތީގެ ހިނގުން، ތެޔޮގެ އަގާއި ލޮޖިސްޓިކްސްގެ ޚަރަދެވެ.
TTB ބޭންކުގެ އެނަލިސްޓުން 2026 ގައި ބިލްޑިންގ މެޓީރިއަލްގެ އަގު 2025 އާ ބަލާއިރު ގާތްގަނޑަކަށް 20% އިތުރުވެދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެއެވެ. ފެކްޓަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ތެޔޮ ބާރު، ޓްރާންސްޕޯޓް، ރޯ މެޓީރިއަލް އަދި ހޯމުޒް ސްޓްރޭޓް ބޭރުން ދަތުރުކުރުމުގެ ނުރައްކާތައް ހިމެނެއެވެ. އެ ލަފައާ ޖެހިގެން ޕްލާސްޓިކް ހަދާ ފެކްޓްރީތަކަށް އެންމެ ބޮޑަށް އަސަރުކުރާނެއެވެ.
ނަމަވެސް މެޓީރިއަލްގެ އަގު އިތުރުވުމަކީ ގެ ގަންނަ އަގަށް އެއްވަރަކަށް ހުރިހާ ގޮތުން ބަދަލުވާކަމެއް ނޫނެވެ. މެޓީރިއަލްތަކަކީ ޚަރަދުގެ އެއް ބައިކަމަށް ހުރުމާއި، ފައިނަލް އަގަށް ބިމާއި ޑިމާންޑާއި ޑިވެލޮޕަރެއްގެ ސްޓްރެޓެޖީވެސް އަސަރުކުރާތީއެވެ.
ޑިވެލޮޕަރުން ޚަރަދު ހިފަހައްޓަނީ ކިހިނެއް
ޑިވެލޮޕަރުން ބުނާ ބަސްތަކަށްވުރެ އޮފަރުގެ ތެރެއިން މިކަން ފެނޭ. އެންމެ ފާޅުގައި ފެންނަ ގޮތަކީ އާ ފޭސްތަކާއި އާ ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ ފެށުމުގެ އަގު އުފުއްލަވާލުމެވެ، ކުރިން ސޮއިކޮށްފައިވާ ކޮންޓްރެކްޓްތަކުގެ އަގު ނުބަދަލުވާ ގޮތަށެވެ.
މަދުން ފެންނަ ގޮތްތައް ބެލުމަށް ޑޮކިއުމެންޓް ފުރިހަމައަށް ކިޔަންޖެހެއެވެ. ޔުނިޓްގެ ސައިޒު ކުޑަކުރުން، ފިނިޝިންގ އަދި ސާމާނު ހަރުކޮށްދޭ ތަކެތި ހޫނުމަދު ބަދަލުކުރުން، އަދި ކޮންޓްރެކްޓަރު ޝެޑިއުލް އަލުން ބަލައިގެން ހަވާލުކުރާ ތާރީޚު ފަހަތަށް ކުރުން އެއީއެވެ.
ގަންނަ މީހާއަށް ޚަރަދު ޖެއްސުމުގެ ފުރުސަތަކީ ޑިމާންޑުން ހުރަސްކުރާ އެއްޗެކެވެ. ފުކެޓްގައި ބޭރު ގަންނަ މީހުން އަގަށް އިތުރަށް ސަމާލުވަމުން ގޮސްގެން ޑިވެލޮޕަރުން 10 މިލިއަން THB ގެ ބަޖެޓުގެ ވިލާ ގިނަކޮށް ހުށަހަޅަމުންދެއެވެ. ކޮންޑޯއަށް ވަދެވޭނީ 3,7 މިލިއަން THB އިން ފެށިގެންނެވެ، ނަމަވެސް އާ ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގައި ސްޓޫޑިއޯ މަދުންނޭވެ. މިފަދަ މުބާރާތުގައި ޚަރަދު އިތުރުވުމުގެ ބައެއް ޑިވެލޮޕަރުގެ މާރޖިންއަށް ނުވަތަ އެ ޕްރޮޕަރޓީގެ ސްޕެސިފިކޭޝަނަށް ވެއްޓެއެވެ.
ރުފިޔާ/ބާތް އާބެހޭ ކަންތައް: ރިފަރެންސް ކަރެންސީ
ބޭރު އިންވެސްޓަރަކަށް ޕްރޮޕަރޓީގެ އަގު ކަނޑައެޅެނީ ބާތުން ހުރި އަގަށް ނޫން، ރޭޓްވެސް ބަލައެވެ. ތައިލެންޑަކީ ތެޔޮ އިމްޕޯޓްކުރާ ޤައުމެއްކަމުން ތެޔޮ ހިނގައިފިނަމަ އިމްޕޯޓް ބިލް ބޮޑުވެ ކަރަންޓް އެކައުންޓަށް ބާރު އެޅި ބާތަށް ދަށްވުމުގެ ހިތްވަރު އެބަހުރި.
ޑޮލަރުން ނުވަތަ ދިރްހަމުން ފައިސާ ހުރި މީހަކަށް ބާތް ބަލިވުމުން ބިނާގެ ޚަރަދު ބޮޑުވުން ބައެއް މިންވަރަކަށް ސަލާމަތްވެދާނެއެވެ. ޔޫރޯ، ތެންގާ ނުވަތަ ޝެކެލްގައި ފައިސާ ހުރިނަމަ ނަތީޖާ ބަލާނީ ކްރޮސް ރޭޓާއި އެ ކަރެންސީ ތެޔޮގެ އަގަށް ރެސްޕޮންޑްކުރާގޮތަށެވެ. ތެޔޮ ނެރޭ ޤައުމުތަކުގައި ތެޔޮ ހިނގައިފިނަމަ ރާއްޖޭގެ ފައިސާއާ ބަޖެޓަށް ބާރު ލިބޭ ގޮތް ވެއެވެ، ތައިލެންޑުގައި އެއީ ފަހަތަށް އެއްކަމެވެ. ފުކެޓް އަދި ކިބައިމީހެއް ދިރިއުޅޭ ޤައުމުގެ އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާބަލާއިރު މިކަން ފިކުރުކުރަންޖެހެއެވެ.
އަދި ބައިބަޔަށް ދައްކާ ޕްލޭނަކަށް ފައިސާ ދެއްކޭނަމަ، ރޭޓުގެ ނުރައްކާ އެއްކޮށް ބިނާކުރާ މުއްދަތަށް ފަތުރާލައެވެ. ފަހުބައިގެ ފައިސާ ދެއްކުމަށްފަހުގައި ހަމައެކަނި ގެވަޅުގެ ފައިނަލް ޚަރަދު އަމިއްލަ ކަރެންސީގައި އެނގޭނެއެވެ.
ގަންނަން ކުރިން ބަލަންޖެހޭ 5 ކަމެއް
ތެޔޮ އަގު މަތިވެފައިވާ ވަގުތެއްގައި އާ ޕްރޮޖެކްޓެއް ބަލާއިރު ތިރީގައިވާ ކަންތައްތައް ބަލާށެވެ:
- ކޮންޓްރެކްޓްގައި އަގު ފިކްސްކޮށްފައިވޭތޯ: ޚަރަދު އިތުރުވެއްޖެނަމަ ޑިވެލޮޕަރަށް އަގު ނުވަތަ ސްޕެސިފިކޭޝަން ބަދަލުކުރެވޭނެ ބަންދެއް ހުރިތޯ ބަލާށެވެ.
- ސްޕެސިފިކޭޝަން: ކޮންޓްރެކްޓާއެކު ގުޅިފައިވާ ލިސްޓުގެ މެޓީރިއަލްތަކާ ސާމާނު ދައްކާފައިވާ ސާމްޕަލާއި ހަމަތޯ ބަލާށެވެ.
- ތައްޔާރުވެފައިވާ މަރުޙަލާ: ފްރޭމް ނިމިފައިވާ ޕްރޮޖެކްޓެއްގައި ކޮންކްރީޓާއި ފުރޮޅުގެ ބޮޑު ބައެއް ގަނެފައިވާތީ ޑިވެލޮޕަރަށް އަގު އިތުރުވުމުގެ ނުރައްކާ ބަލިވެ، ބިންހެދުމުގެ މަރުޙަލާއަށްވުރެ ކުޑަވެއެވެ.
- ޑިވެލޮޕަރުގެ ތަޖުރިބާ: އަގުތައް މައްޗަށް ދާ ވަގުތުތަކުގައި ޕްރޮޖެކްޓް ނިންމާފައިވާ ރެކޯޑު ބަލާށެވެ.
- ޤާނޫނީ މިލްކުވެރިކަން: ކޮންޑޯއެއްގައި ބޭރު ކޮޓާ 49% ގެ ތެރޭ ފްރީހޯލްޑް (ފުރިހަމަ މިލްކު)، ނުވަތަ ލޭންޑް ޑިޕާޓްމަންޓުގައި 30 އަހަރަށް ރަޖިސްޓަރީކުރާ ލީޒްހޯލްޑް (ދިގު ކުއްޔަށް).
ޚަރަދު ހިސާބުކުރާއިރު Ft ސަރޗާޖް ހިމެނޭ މިހާރުގެ ކަރަންޓް ޓެރިފް ބޭނުންކޮށް، އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެ ބަދަލުވުމަށް ބަފަރެއް ލައްވާށެވެ. ތައިލެންޑް ޕްރޮޕަޓީ ނުވަތަ Aster of Asia ގެ ސްޕެޝަލިސްޓުން މި ކަންތައްތައް ފުކެޓްގެ ޕްރޮޖެކްޓަކަށް ބަލާ، އެހެން ޤައުމުތަކުގެ ގޮތްތަކާ އަޅާކިޔާލައިދެއެވެ.
ސަރުކާރު ސްޓެޓިސްޓިކްސް، TTB ބޭންކުގެ އެނަލިސްޓުންގެ ލަފާ އަދި ބްރެންޓް ތެޔޮ ބާޒާރުގެ ބައްޓަންތަކުން.